{"id":17464,"date":"2026-03-25T14:24:47","date_gmt":"2026-03-25T14:24:47","guid":{"rendered":"https:\/\/digitalservices.uwtsd.ac.uk\/llyfrgell\/mynediad-agored-ac-ymchwil\/rheoli-data-ymchwil\/ymchwil-a-rheoli-data-rhestr-termau\/"},"modified":"2026-03-30T08:49:12","modified_gmt":"2026-03-30T08:49:12","slug":"ymchwil-a-rheoli-data-rhestr-termau","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/digitalservices.uwtsd.ac.uk\/cy\/llyfrgell\/mynediad-agored-ac-ymchwil\/rheoli-data-ymchwil\/ymchwil-a-rheoli-data-rhestr-termau\/","title":{"rendered":"Ymchwil a Rheoli Data Rhestr Termau"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Gwasanaethau Digidol<\/a><\/span><\/span><\/p>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\tYmchwil a Rheoli Data Rhestr Termau\t\t\t\t\t<\/h1>\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\tFind out the meaning of specific terms related to data management.\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t
Copi wrth gefn <\/div><\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t<\/path><\/svg><\/span>\n\t\t\t<\/path><\/svg><\/span>\n\t\t<\/span>\n\n\t\t\t\t\t\t<\/summary>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Copi ychwanegol o ddata digidol sy\u2019n cael ei storio i\u2019w ddefnyddio yn lle\u2019r prif gopi, rhag ofn i hwnnw gael ei ddileu neu\u2019i lygru. Nid yw gwasanaeth wrth gefn yn darparu\u2019r un gwasanaeth ag archif: fel arfer nid yw wedi\u2019i fwriadu ar gyfer cadwraeth tymor hir ar \u00f4l diwedd prosiect, ac nid yw\u2019n rhoi mynediad i ddefnyddwyr data neu unigolion heblaw\u2019r perchennog data ac o bosibl staff cymorth TG. <\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/details>\n\t\t\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t
Archif data <\/div><\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t<\/path><\/svg><\/span>\n\t\t\t<\/path><\/svg><\/span>\n\t\t<\/span>\n\n\t\t\t\t\t\t<\/summary>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Gwasanaeth a gynlluniwyd i gadw, trefnu a chatalogio eitemau (digidol) yn yr amodau gorau posibl, gyda labelu safonol i sicrhau eu hirhoedledd a mynediad parhaus iddynt. Defnyddir y term yn aml yn gyfnewidiol am gadwrfa. <\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/details>\n\t\t\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t
Geiriadur data <\/div><\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t<\/path><\/svg><\/span>\n\t\t\t<\/path><\/svg><\/span>\n\t\t<\/span>\n\n\t\t\t\t\t\t<\/summary>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Dogfennaeth sy\u2019n disgrifio cynnwys, fformat a strwythur set ddata a\u2019r berthynas rhwng ei helfennau. Mae geiriadur data\u2019n darparu metadata am elfennau data: er enghraifft, gallai gynnwys tabl yn rhestru priodoleddau data, gyda cholofnau\u2019n rhoi enw\u2019r briodoledd, p\u2019un a yw\u2019n ddewisol neu\u2019n ofynnol, y math o briodoledd neu\u2019i fformat, ac ati. Mae hefyd o gymorth cael colofn ychwanegol ar gyfer nodiadau esboniadol am bob priodoledd, yn enwedig os yw\u2019r data i\u2019w rhannu ag eraill. Gallai hyn gynnwys esboniad byr o sut y ceir y priodoledd neu sut y\u2019i cyfrifir. <\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/details>\n\t\t\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t
Cynllun rheoli data (CRhD) <\/div><\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t<\/path><\/svg><\/span>\n\t\t\t<\/path><\/svg><\/span>\n\t\t<\/span>\n\n\t\t\t\t\t\t<\/summary>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Mae cynllun rheoli data, neu CRhD, yn ddogfen ffurfiol sy\u2019n amlinellu sut y bydd prosiect yn rheoli ei ddata ymchwil drwy gydol cyfnod cyfan y prosiect ymchwil. Mae hyn yn ymdrin \u00e2\u2019r math o ddata dan sylw, sut y caiff y data eu casglu a\u2019u storio, a sut y cedwir copi wrth gefn, a sut y bydd cydweithredwyr yn cael mynediad atynt mewn ffordd ddiogel, a sut y bodlonir unrhyw ofynion cyfreithiol neu foesegol. Dylai hefyd roi sylw i\u2019r cwestiynau tymor hwy o gadw a rhannu data. <\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/details>\n\t\t\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t
Cronfa ddata <\/div><\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t<\/path><\/svg><\/span>\n\t\t\t<\/path><\/svg><\/span>\n\t\t<\/span>\n\n\t\t\t\t\t\t<\/summary>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Mae cronfa ddata yn set strwythuredig o ddata, y ceir mynediad ati drwy system rheoli cronfa ddata (DBMS). Y nod yw ei gwneud yn bosibl ymholi\u2019r data\u2019n hawdd, gan ganiat\u00e1u i ddefnyddwyr ddod o hyd i ddarn penodol o wybodaeth, neu ateb cwestiynau mwy cyffredinol.

<\/p>

Mae amrywiol fathau o gronfeydd data, sy\u2019n darparu ffyrdd gwahanol o strwythuro gwybodaeth. Y math mwyaf cyffredin yw cronfa ddata berthynol, sy\u2019n cynnwys set o dablau cysylltiedig sy\u2019n cofnodi priodweddau mathau amrywiol o endidau, a\u2019r berthynas rhyngddynt. Mae Microsoft Access a MySQL yn enghreifftiau o systemau rheoli cronfeydd data perthynol. Mae cronfeydd data XML, fel eXist, wedi\u2019u llunio i weithio gydag gwybodaeth sydd wedi\u2019i thagio \u00e2 XML. Mae cronfeydd data sy\u2019n seiliedig ar ddogfennau (neu noSQL) yn systemau hyblyg lle nad oes angen i briodoleddau gwrthrychau fod \u00e2 strwythur cyson. Mae MongoDB yn enghraifft o gronfa ddata sy\u2019n seiliedig ar ddogfen. <\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/details>\n\t\t\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t
Set ddata <\/div><\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t<\/path><\/svg><\/span>\n\t\t\t<\/path><\/svg><\/span>\n\t\t<\/span>\n\n\t\t\t\t\t\t<\/summary>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Term cyffredinol a ddefnyddir yn aml i ddisgrifio casgliad o ddata ymchwil. Gallai set ddata ddigidol gynnwys un eitem, fel taenlen o ddata rhifiadol, neu gallai fod yn llawer mwy, gan gynnwys casgliad o eitemau cysylltiedig fel taenlenni, delweddau, darlleniadau offeryn gwyddonol ar ddiwrnod penodol, neu gymysgedd o\u2019r rhain a llawer o fathau eraill o ddata. <\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/details>\n\t\t\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t
Gwrthrych digidol <\/div><\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t<\/path><\/svg><\/span>\n\t\t\t<\/path><\/svg><\/span>\n\t\t<\/span>\n\n\t\t\t\t\t\t<\/summary>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

A digital object is a specific digital \u2018thing\u2019. It may comprise a single file, such as a research publication, with its associated metadata, or it may be a package containing multiple files and metadata. <\/p>

Mae gwrthrych digidol yn \u2018eitem\u2019 ddigidol benodol. Gall gynnwys un ffeil, fel cyhoeddiad ymchwil, gyda metadata cysylltiedig, neu gall fod yn becyn sy\u2019n cynnwys ffeiliau lluosog a metadata. <\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/details>\n\t\t\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t
Dynodydd Gwrthrych Digidol (DOI) <\/div><\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t<\/path><\/svg><\/span>\n\t\t\t<\/path><\/svg><\/span>\n\t\t<\/span>\n\n\t\t\t\t\t\t<\/summary>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Yn aml neilltuir dynodyddion i wrthrychau digidol, sy\u2019n gwahaniaethu rhyngddynt a gwrthrychau tebyg eraill, a gellir eu defnyddio at ddibenion cyfeirnodi. Neilltuir Dynodyddion Gwrthrych Digidol, neu DOIs, i nifer o eitemau data ymchwil. <\/p>

Mae DOI yn fath penodol o ddynodydd parhaus a neilltuir i eitemau digidol fel erthygl neu set ddata, fel y gellir dod o hyd iddynt a\u2019u cyfeirnodi. Mae\u2019n cael ei safoni gan y Sefydliad Rhyngwladol ar gyfer Safoni (ISO).
Gellir cynnwys DOIs mewn URLs fel y gall defnyddwyr bob amser gael mynediad at y cynnwys digidol, hyd yn oed os yw wedi symud lleoliad ar-lein. Os nad yw\u2019r cynnwys ar gael, dylai\u2019r DOI roi cofnod o\u2019r eitem o hyd. Mae cyhoeddwyr yn defnyddio DOIs i ddynodi erthyglau: er enghraifft, mae\u2019r DOI 10.1103\/PhysRevLett.107.133902 wedi\u2019i ymgorffori yn URL y cyhoeddwr: http:\/\/link.aps.org\/doi\/10.1103\/PhysRevLett.107.133902<\/a>. Mae bob amser yn bosibl olrhain eitem gan ddefnyddio\u2019r DOI trwy ychwanegu\u2019r rhagddodiad http:\/\/dx.doi.org\/<\/a> (gan roi, yn yr achos hwn, yr URL http:\/\/dx.doi.org\/10.1103\/PhysRevLett.107.133902<\/a>). <\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/details>\n\t\t\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t
Cadwraeth ddigidol <\/div><\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t<\/path><\/svg><\/span>\n\t\t\t<\/path><\/svg><\/span>\n\t\t<\/span>\n\n\t\t\t\t\t\t<\/summary>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Y broses o storio\u2019r didau a\u2019r beitiau sy\u2019n cynnwys gwrthrychau digidol. Nid yw cadwraeth o reidrwydd yn awgrymu mynediad parhaus. <\/p>

Mae cadwraeth yn rhan bwysig o ymestyn oes data ymchwil, ond nid yw\u2019n ddigonol ynddo\u2019i hun. Gall storio ffeiliau data yn syml heb eu rheoli\u2019n weithredol arwain at ddata sy\u2019n dal i fodoli, ond na ellir eu defnyddio. Er enghraifft, efallai na fydd gwiriadau uniondeb data wedi\u2019u cynnal, efallai bod bit-rot (dirywiad data) wedi golygu nad oes modd defnyddio\u2019r data, neu nad yw\u2019r feddalwedd sydd ei hangen i agor y ffeiliau ar gael mwyach. <\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/details>\n\t\t\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t
Dogfennaeth <\/div><\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t<\/path><\/svg><\/span>\n\t\t\t<\/path><\/svg><\/span>\n\t\t<\/span>\n\n\t\t\t\t\t\t<\/summary>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Gwybodaeth gyd-destunol a ddarperir gyda data i alluogi defnyddwyr i wneud synnwyr ohonynt ac i\u2019w dehongli\u2019n iawn. Gall dogfennaeth ymwneud \u00e2 set ddata gyfan (e.e. ffeil README sy\u2019n cyd-fynd \u00e2\u2019r ffeiliau data, neu ddisgrifiad manwl o ddulliau casglu data), neu agweddau penodol ohoni (e.e. labelu colofnau mewn taenlen, neu anodi anghysondebau yn y data). <\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/details>\n\t\t\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t
Embargo <\/div><\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t<\/path><\/svg><\/span>\n\t\t\t<\/path><\/svg><\/span>\n\t\t<\/span>\n\n\t\t\t\t\t\t<\/summary>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Os oes embargo ar set ddata a adneuwyd mewn archif data, mae\u2019n golygu nad yw\u2019r set ddata yn hygyrch. Fel arfer, bydd cofnod metatada yn disgrifio\u2019r data, ond ni fydd y data eu hun ar gael. Gall embargos fod yn barhaol, neu dros gyfnod penodol o amser. Mae ymchwilwyr weithiau\u2019n dewis adneuo set ddata ar ddiwedd eu prosiect, ond yn ei roi dan embargo am gyfnod pellach \u2013 er enghraifft, tan fod cyhoeddiadau sy\u2019n defnyddio\u2019r data wedi ymddangos. <\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/details>\n\t\t\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t
Data FAIR <\/div><\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t<\/path><\/svg><\/span>\n\t\t\t<\/path><\/svg><\/span>\n\t\t<\/span>\n\n\t\t\t\t\t\t<\/summary>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Data sy\u2019n bodloni set o egwyddorion ar gyfer rheoli a stiwardio data a sefydlwyd gan gonsortiwm o wyddonwyr, ac a gymeradwywyd gan uwchgynhadledd G20 yn Hangzhou yn 2016. Mae FAIR yn acronym sy\u2019n golygu canfyddadwy, hygyrch, rhyngweithredol ac ailddefnyddiadwy – Findable, Accessible, Interoperable a Reusable. <\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/details>\n\t\t\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t
Trwydded <\/div><\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t<\/path><\/svg><\/span>\n\t\t\t<\/path><\/svg><\/span>\n\t\t<\/span>\n\n\t\t\t\t\t\t<\/summary>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Datganiad am eitem (fel gwaith creadigol neu set ddata) sy\u2019n nodi beth y gall a beth na all darpar ddefnyddwyr ei wneud \u00e2 hi. Mae rhai trwyddedau yn gontractau cyfreithiol ffurfiol sydd wedi\u2019u hysgrifennu\u2019n bwrpasol y mae angen iddynt gael eu llofnodi gan berchennog yr eitem a\u2019r ailddefnyddiwr. Mae eraill yn drwyddedau agored, sy\u2019n rhoi hawliau ailddefnyddio i unrhyw un, weithiau yn amodol ar amodau fel cydnabod y cr\u00ebwr data neu ofyniad bod unrhyw weithiau sy\u2019n deillio o hyn ar gael gyda thrwydded agored debyg. Mae Creative Commons<\/a> ac Open Data Commons<\/a> yn enghreifftiau o drwyddedau agored. <\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/details>\n\t\t\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t
Data cysylltiedig <\/div><\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t<\/path><\/svg><\/span>\n\t\t\t<\/path><\/svg><\/span>\n\t\t<\/span>\n\n\t\t\t\t\t\t<\/summary>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Data digidol strwythuredig sy\u2019n gysylltiedig \u00e2 data digidol eraill, yn aml gan ddefnyddio technolegau gwe cyffredin fel HTTP<\/a>, RDF<\/a>, ac URI<\/a>s. Mae data cysylltiedig yn cael eu llunio nid yn unig i fod yn ddealladwy i bobl, ond hefyd i wneud gwybodaeth yn ddarllenadwy i beiriannau. Er enghraifft, gallai brawddeg fel \u2018Charles Dickens ysgrifennodd Oliver Twist\u2019 gael ei mynegi fel \u201c\u2009\u2018Charles Dickens\u2019 yw Awdur \u2018Oliver Twist\u2019\u2009\u201d, gyda phob elfen o\u2019r gosodiad yn cael dynodydd unigryw sy\u2019n ddarllenadwy i beiriannau, sy\u2019n cyfeirio\u2019r peiriant (a\u2019r darllenydd) at dudalen sy\u2019n egluro\u2019n glir pwy neu beth ydyn nhw \u2013 gan ei gwneud yn hawdd darganfod mai person oedd Charles Dickens, tra bod Oliver Twist yn nofel. <\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/details>\n\t\t\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t
Metadata <\/div><\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t<\/path><\/svg><\/span>\n\t\t\t<\/path><\/svg><\/span>\n\t\t<\/span>\n\n\t\t\t\t\t\t<\/summary>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Yn llythrennol, data am ddata \u2013 er enghraifft, data sy\u2019n disgrifio eitem fel set ddata.<\/p>

Defnyddir y term weithiau\u2019n gyfnewidiol am \u2018ddogfennaeth\u2019, ond yn aml mae\u2019n golygu gwybodaeth \u00e2 strwythur pendant, ac sydd wedi\u2019i chynllunio i fod yn ddarllenadwy i beiriannau. Mae sgema neu safon metadata yn set o ddarnau o wybodaeth am wrthrych wedi\u2019u cofnodi mewn ffordd gyson. Er enghraifft, gallai metadata ar gyfer set ddata ymchwil gynnwys meysydd am awdur neu gr\u00ebwr yr eitem, y teitl, y dyddiad creu neu gyhoeddi, y cyhoeddwr, dynodydd unigryw ac ati. Gall y math o fetadata y byddai\u2019n gwneud synnwyr eu cofnodi hefyd fod yn fwy penodol i\u2019r math o ddata: er enghraifft, gallai metadata ar gyfer ffeil ffotograff digidol gynnwys gwybodaeth yngl\u0177n \u00e2\u2019r lens, pa mor olau oedd hi, a lleoliad y camera pan dynnwyd y llun. <\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/details>\n\t\t\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t
Data personol <\/div><\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t<\/path><\/svg><\/span>\n\t\t\t<\/path><\/svg><\/span>\n\t\t<\/span>\n\n\t\t\t\t\t\t<\/summary>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Unrhyw ddata am unigolion byw, adnabyddadwy. Rhaid trin data personol yn unol \u00e2\u2019r ddeddfwriaeth berthnasol, gan gynnwys Rheoliad Cyffredinol y DU ar Ddiogelu Data <\/a>(GDPR). <\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/details>\n\t\t\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t
Rhoi dan ffugenw <\/div><\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t<\/path><\/svg><\/span>\n\t\t\t<\/path><\/svg><\/span>\n\t\t<\/span>\n\n\t\t\t\t\t\t<\/summary>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Mae rhoi dan ffugenw yn gofyn am wahanu dynodyddion \u2018byd go iawn\u2019 yn ffisegol oddi wrth weddill y data ymchwil. Cedwir cyswllt rhwng data ymchwil a dynodyddion \u2018byd go iawn\u2019 trwy seiffr neu god. Cedwir y seiffr yn ddiogel ac ar wah\u00e2n i\u2019r data ymchwil a thrwy hynny cyfyngir ar faint o bobl yn y t\u00eem ymchwil sydd \u00e2 mynediad at ddynodyddion byd go iawn, gan ei gwneud yn anoddach adnabod unigolion o ddata ymchwil, a helpu felly i ddiogelu rhag datgelu damweiniol. Fodd bynnag, mae Swyddfa\u2019r Comisiynydd Gwybodaeth (ICO) yn nodi tra gall data dan ffugenw helpu i leihau risgiau preifatrwydd trwy ei gwneud yn anoddach adnabod unigolion, mae\u2019n dal i fod yn ddata personol. <\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/details>\n\t\t\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t
Cadwrfa <\/div><\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t<\/path><\/svg><\/span>\n\t\t\t<\/path><\/svg><\/span>\n\t\t<\/span>\n\n\t\t\t\t\t\t<\/summary>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Gwasanaeth lle gellir adneuo data ymchwil neu gyhoeddiadau a\u2019u cadw\u2019n ddiogel yn y tymor hir. Gall data mewn cadwrfeydd fod yn fynediad agored, neu\u2019n gyfyngedig. <\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/details>\n\t\t\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t
Data ymchwil <\/div><\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t<\/path><\/svg><\/span>\n\t\t\t<\/path><\/svg><\/span>\n\t\t<\/span>\n\n\t\t\t\t\t\t<\/summary>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Mae\u2019r Ganolfan Curadu Digidol<\/a> yn diffinio data ymchwil fel cynrychioliadau o arsylwadau, gwrthrychau neu endidau eraill a ddefnyddir fel tystiolaeth o ffenomenau at ddibenion ymchwil neu ysgolheictod. Gall data ymchwil fod ar sawl ffurf wahanol, yn dibynnu ar y maes astudio: gall fod yn rhifiadol, yn destunol, yn cynnwys delweddau neu ddata clyweled, neu gall fod yn rhywbeth arall yn llwyr. Mae rhai data ymchwil yn strwythuredig iawn (e.e. data tablaidd); mae rhai yn anstrwythuredig; ac mae rhai rywle yn y canol. <\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/details>\n\t\t\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t
Fersiwn <\/div><\/span>\n\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t<\/path><\/svg><\/span>\n\t\t\t<\/path><\/svg><\/span>\n\t\t<\/span>\n\n\t\t\t\t\t\t<\/summary>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Set ddata fel y mae ar adeg benodol mewn amser. Mae setiau data yn aml yn esblygu drwy gydol prosiect: maent yn tyfu wrth i ragor o ddata gael eu casglu, ac maent yn newid wrth i ddata gael eu golygu, eu prosesu a\u2019u trin. Felly gall fod sawl fersiwn wahanol o un set ddata. <\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/details>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ymchwil a Rheoli Data Rhestr Termau Find out the meaning of specific terms related to data management. Copi wrth gefn Copi ychwanegol o ddata digidol sy\u2019n cael ei storio i\u2019w ddefnyddio yn lle\u2019r prif gopi, rhag ofn i hwnnw gael ei ddileu neu\u2019i lygru. Nid yw gwasanaeth wrth gefn yn darparu\u2019r un gwasanaeth ag archif: […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"parent":5909,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"elementor_header_footer","meta":{"footnotes":""},"wf_page_folders":[30],"class_list":["post-17464","page","type-page","status-publish","hentry"],"yoast_head":"\nYmchwil a Rheoli Data Rhestr Termau | Gwasanaethau Digidol | Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/digitalservices.uwtsd.ac.uk\/cy\/llyfrgell\/mynediad-agored-ac-ymchwil\/rheoli-data-ymchwil\/ymchwil-a-rheoli-data-rhestr-termau\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"cy_GB\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Ymchwil a Rheoli Data Rhestr Termau\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Ymchwil a Rheoli Data Rhestr Termau Find out the meaning of specific terms related to data management. Copi wrth gefn Copi ychwanegol o ddata digidol sy\u2019n cael ei storio i\u2019w ddefnyddio yn lle\u2019r prif gopi, rhag ofn i hwnnw gael ei ddileu neu\u2019i lygru. Nid yw gwasanaeth wrth gefn yn darparu\u2019r un gwasanaeth ag archif: […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/digitalservices.uwtsd.ac.uk\/cy\/llyfrgell\/mynediad-agored-ac-ymchwil\/rheoli-data-ymchwil\/ymchwil-a-rheoli-data-rhestr-termau\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Gwasanaethau Digidol | Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-03-30T08:49:12+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/digitalservices.uwtsd.ac.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/forum-soft-seating.jpg.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1110\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"624\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"18 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/digitalservices.uwtsd.ac.uk\/cy\/llyfrgell\/mynediad-agored-ac-ymchwil\/rheoli-data-ymchwil\/ymchwil-a-rheoli-data-rhestr-termau\/\",\"url\":\"https:\/\/digitalservices.uwtsd.ac.uk\/cy\/llyfrgell\/mynediad-agored-ac-ymchwil\/rheoli-data-ymchwil\/ymchwil-a-rheoli-data-rhestr-termau\/\",\"name\":\"Ymchwil a Rheoli Data Rhestr Termau | Gwasanaethau Digidol | Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/digitalservices.uwtsd.ac.uk\/cy\/#website\"},\"datePublished\":\"2026-03-25T14:24:47+00:00\",\"dateModified\":\"2026-03-30T08:49:12+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/digitalservices.uwtsd.ac.uk\/cy\/llyfrgell\/mynediad-agored-ac-ymchwil\/rheoli-data-ymchwil\/ymchwil-a-rheoli-data-rhestr-termau\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"cy-GB\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/digitalservices.uwtsd.ac.uk\/cy\/llyfrgell\/mynediad-agored-ac-ymchwil\/rheoli-data-ymchwil\/ymchwil-a-rheoli-data-rhestr-termau\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/digitalservices.uwtsd.ac.uk\/cy\/llyfrgell\/mynediad-agored-ac-ymchwil\/rheoli-data-ymchwil\/ymchwil-a-rheoli-data-rhestr-termau\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Gwasanaethau Digidol\",\"item\":\"https:\/\/digitalservices.uwtsd.ac.uk\/cy\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Llyfrgell ac Adnoddau Dysgu (LLR)\",\"item\":\"https:\/\/digitalservices.uwtsd.ac.uk\/cy\/library\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Mynediad Agored ac Ymchwil\",\"item\":\"https:\/\/digitalservices.uwtsd.ac.uk\/cy\/library\/open-access-and-research\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":4,\"name\":\"Rheoli Data Ymchwil\",\"item\":\"https:\/\/digitalservices.uwtsd.ac.uk\/cy\/library\/open-access-and-research\/research-data-management\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":5,\"name\":\"Ymchwil a Rheoli Data Rhestr Termau\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/digitalservices.uwtsd.ac.uk\/cy\/#website\",\"url\":\"https:\/\/digitalservices.uwtsd.ac.uk\/cy\/\",\"name\":\"Digital Services | University of Wales Trinity Saint David\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/digitalservices.uwtsd.ac.uk\/cy\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/digitalservices.uwtsd.ac.uk\/cy\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"cy-GB\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/digitalservices.uwtsd.ac.uk\/cy\/#organization\",\"name\":\"University of Wales Trinity Saint David\",\"url\":\"https:\/\/digitalservices.uwtsd.ac.uk\/cy\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"cy-GB\",\"@id\":\"https:\/\/digitalservices.uwtsd.ac.uk\/cy\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/digitalservices.uwtsd.ac.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/uwtsd-logo-white.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/digitalservices.uwtsd.ac.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/uwtsd-logo-white.png\",\"width\":300,\"height\":99,\"caption\":\"University of Wales Trinity Saint David\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/digitalservices.uwtsd.ac.uk\/cy\/#\/schema\/logo\/image\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ymchwil a Rheoli Data Rhestr Termau | Gwasanaethau Digidol | Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/digitalservices.uwtsd.ac.uk\/cy\/llyfrgell\/mynediad-agored-ac-ymchwil\/rheoli-data-ymchwil\/ymchwil-a-rheoli-data-rhestr-termau\/","og_locale":"cy_GB","og_type":"article","og_title":"Ymchwil a Rheoli Data Rhestr Termau","og_description":"Ymchwil a Rheoli Data Rhestr Termau Find out the meaning of specific terms related to data management. Copi wrth gefn Copi ychwanegol o ddata digidol sy\u2019n cael ei storio i\u2019w ddefnyddio yn lle\u2019r prif gopi, rhag ofn i hwnnw gael ei ddileu neu\u2019i lygru. Nid yw gwasanaeth wrth gefn yn darparu\u2019r un gwasanaeth ag archif: […]","og_url":"https:\/\/digitalservices.uwtsd.ac.uk\/cy\/llyfrgell\/mynediad-agored-ac-ymchwil\/rheoli-data-ymchwil\/ymchwil-a-rheoli-data-rhestr-termau\/","og_site_name":"Gwasanaethau Digidol | Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant","article_modified_time":"2026-03-30T08:49:12+00:00","og_image":[{"width":1110,"height":624,"url":"https:\/\/digitalservices.uwtsd.ac.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/forum-soft-seating.jpg.webp","type":"image\/webp"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"18 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/digitalservices.uwtsd.ac.uk\/cy\/llyfrgell\/mynediad-agored-ac-ymchwil\/rheoli-data-ymchwil\/ymchwil-a-rheoli-data-rhestr-termau\/","url":"https:\/\/digitalservices.uwtsd.ac.uk\/cy\/llyfrgell\/mynediad-agored-ac-ymchwil\/rheoli-data-ymchwil\/ymchwil-a-rheoli-data-rhestr-termau\/","name":"Ymchwil a Rheoli Data Rhestr Termau | Gwasanaethau Digidol | Prifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant","isPartOf":{"@id":"https:\/\/digitalservices.uwtsd.ac.uk\/cy\/#website"},"datePublished":"2026-03-25T14:24:47+00:00","dateModified":"2026-03-30T08:49:12+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/digitalservices.uwtsd.ac.uk\/cy\/llyfrgell\/mynediad-agored-ac-ymchwil\/rheoli-data-ymchwil\/ymchwil-a-rheoli-data-rhestr-termau\/#breadcrumb"},"inLanguage":"cy-GB","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/digitalservices.uwtsd.ac.uk\/cy\/llyfrgell\/mynediad-agored-ac-ymchwil\/rheoli-data-ymchwil\/ymchwil-a-rheoli-data-rhestr-termau\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/digitalservices.uwtsd.ac.uk\/cy\/llyfrgell\/mynediad-agored-ac-ymchwil\/rheoli-data-ymchwil\/ymchwil-a-rheoli-data-rhestr-termau\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Gwasanaethau Digidol","item":"https:\/\/digitalservices.uwtsd.ac.uk\/cy\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Llyfrgell ac Adnoddau Dysgu (LLR)","item":"https:\/\/digitalservices.uwtsd.ac.uk\/cy\/library\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Mynediad Agored ac Ymchwil","item":"https:\/\/digitalservices.uwtsd.ac.uk\/cy\/library\/open-access-and-research\/"},{"@type":"ListItem","position":4,"name":"Rheoli Data Ymchwil","item":"https:\/\/digitalservices.uwtsd.ac.uk\/cy\/library\/open-access-and-research\/research-data-management\/"},{"@type":"ListItem","position":5,"name":"Ymchwil a Rheoli Data Rhestr Termau"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/digitalservices.uwtsd.ac.uk\/cy\/#website","url":"https:\/\/digitalservices.uwtsd.ac.uk\/cy\/","name":"Digital Services | University of Wales Trinity Saint David","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/digitalservices.uwtsd.ac.uk\/cy\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/digitalservices.uwtsd.ac.uk\/cy\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"cy-GB"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/digitalservices.uwtsd.ac.uk\/cy\/#organization","name":"University of Wales Trinity Saint David","url":"https:\/\/digitalservices.uwtsd.ac.uk\/cy\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"cy-GB","@id":"https:\/\/digitalservices.uwtsd.ac.uk\/cy\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/digitalservices.uwtsd.ac.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/uwtsd-logo-white.png","contentUrl":"https:\/\/digitalservices.uwtsd.ac.uk\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/uwtsd-logo-white.png","width":300,"height":99,"caption":"University of Wales Trinity Saint David"},"image":{"@id":"https:\/\/digitalservices.uwtsd.ac.uk\/cy\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/digitalservices.uwtsd.ac.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/17464","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/digitalservices.uwtsd.ac.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/digitalservices.uwtsd.ac.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/digitalservices.uwtsd.ac.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/digitalservices.uwtsd.ac.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17464"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/digitalservices.uwtsd.ac.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/17464\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17465,"href":"https:\/\/digitalservices.uwtsd.ac.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/17464\/revisions\/17465"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/digitalservices.uwtsd.ac.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/5909"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/digitalservices.uwtsd.ac.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17464"}],"wp:term":[{"taxonomy":"wf_page_folders","embeddable":true,"href":"https:\/\/digitalservices.uwtsd.ac.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/wf_page_folders?post=17464"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}